Khi nào cần thay má phanh xe ô tô

Khi nào cần thay má phanh xe ô tô

xe mercedes màu đỏ với hệ thống phanh là điểm nhấn

Má phanh của bất kể loại xe nào, dù là xe máy hay oto thì cũng rất quan trọng trong trải nghiệm của người tài xế, đảm bảo an toàn cho tất cả mọi người trên xe và thậm chí là cả những người đi đường. Thấu hiểu tầm quan trọng đó, việc trang bị những kiến thức về hệ thống phanh và đặc biệt là cách chăm sóc, bảo dưỡng má phanh là hết sức cần thiết. Xe hơi là một sản phẩm có giá trị rất cao, lại có tác động rất lớn tới an toàn, tính mạng của mọi người nên những kiến thức, thông tin về chăm sóc phanh xe oto lại càng có giá trị.

Bộ phận phanh xe ô tô gồm những gì?

bảng vẽ sơ đồ hệ thống phanh xe ô tô

 

Toàn bộ hệ thống phanh của xe được chia ra làm 2 nhóm chính là phanh tay và phanh chân. Phanh tay chính là cần gạt để giữ xe đứng yên khi dừng hoặc đỗ. Còn phanh chân là hệ thống phanh chính, hoạt động rất nhiều với để điểu khiển, kiểm soát tốc độ của xe. Đây cũng chính là chủ đề chính mà bài viết này đề cập tới.

Hệ thống phanh chân gồm các bộ phận chính như sau:

  • Bàn đạp phanh. Bàn đạp phanh thì quá dễ nhận diện, bác tài nào cũng biết rõ bàn đạp phanh trên xe ở đâu và tác dụng như thế nào. Đây là nơi tiếp nhận lực đạp của tài xế khi cần kiểm soát tốc độ.
  • Bầu trợ lực phanh. Một chiếc xe nặng nề và cồng kềnh, lại đang di chuyển với tốc độ nhất định thì không thể nào giảm tốc độ hay dừng xe chỉ với một lực đạp nhẹ đơn thuần của người tài xế được. Bầu trợ lực phanh ra đời với tác dụng khuếch đại lực đạp của người tài xế lên mức cần thiết để thực hiện các tác vụ giảm tốc cho xe như ý muốn.
  • Bình chứa dầu phanh, xy lanh chính, van điều áp. 3 bộ phận này chịu trách nhiệm truyền lực từ bàn đạp phanh tới từng hệ thống phanh ở các bánh xe.
  • Má phanh ở từng bánh xe. Đây là nơi tiếp nhận lực phanh rồi sẽ hãm tốc độ của xe lại (hoặc dừng hẳn tùy theo lực phanh).

Tham khảo thêm bài viết thay nhớt xe ô tô

Phanh xe ô tô hoạt động như nào?

Phanh xe hay còn gọi là thắng xe hoạt động theo nguyên lý truyền lực. Đầu tiên, bác tài vì một nhu cầu nào đó thực hiện một lực đạp lên bàn đạp phanh. Lực này tuy rất nhỏ nhưng được bầu trợ lực khuếch đại lên thành một lực lớn hơn theo tính toán của người kĩ sư oto. Với lực này, xy lanh chính tạo ra áp suất dầu phanh rồi truyền áp suất này qua van điều áp đến từng xy lanh con ở các hệ thống phanh ở từng bánh xe. Tại đây, với sự tác động của áp suất tác động ở từng xi lanh, bánh xe sẽ được hãm tốc độ lại theo đúng như mong muốn của người tài xế ban đầu.

Đây là một quy trình nghe thì đơn giản, nhưng lại rất phức tạp và được tính toán cẩn thận, kỹ lưỡng vì nó tác động trực tiếp tới an toàn tính mạng của người tài xế, những người trong xe và cả những người khác bên ngoài xe. Chẳng hạn như bộ bầu trợ lực sẽ khuếch đại một lực ban đầu rất nhỏ lên thành rất lớn, nhưng tuân thủ theo một tỉ lệ với độ chính xác cực cao để người tài xế khi đạp nhẹ thì phanh sẽ khác (nhẹ, hãm tốc rất ít), nhưng khi đạp mạnh thì phanh sẽ khác (phanh mạnh, hãm tốc gấp).

Đó là nguyên lí chung của hệ thống phanh chân trên xe oto mà các xe đều giống nhau. Tuy nhiên đi vào chi tiết sẽ có sự khác biệt ở hệ thống phanh ở từng bánh xe. Đó là 2 loại phanh: phanh tang trống và phanh đĩa.

  • Với loại phanh tang trống, xy lanh ở mỗi bánh xe nhận được áp suất truyền tới sẽ đẩy guốc phanh. Từ đây tạo ra lực ma sát giữa má phanh với bề mặt trống phanh giúp hãm tốc xe. Khi người tài xế bỏ phanh, áp suất truyền tới xy lanh không còn nữa thì hệ thống lò xo hồi vị sẽ đẩy guốc phanh ra khỏi mặt trống và không còn hãm phanh nữa.

Ưu điểm của loại phanh xe tang trống là chi phí sản xuất và sửa chữa thấp, dễ thực hiện. Hệ thống phanh bao kín nên khó bám bẩn, kể cả trong các môi trường nhiều khói bụi.

Tuy nhiên nó cũng có nhược điểm là trọng lượng năng, hiệu quả phanh kém, dễ bị bó cứng, dễ bị trượt bánh, dễ lệch tâm xe, khả năng tản nhiệt thấp vì cả hệ thống phanh được thiết kế bao kín.

Nhìn chung đây là loại phanh xe tiết kiệm, tiện dụng nhưng trải nghiệm lái xe sẽ không cao, phải chăm sóc bảo dưỡng cẩn thận.

  • Hệ thống phanh đĩa cũng có xy lanh ở từng bánh nhận lực, sau đó làm cho 2 má phanh ở 2 bên mặt đĩa kẹp chặt vào đĩa để giảm tốc của bánh xe. Còn khi nhả phanh ra thì lực ở xy lanh cũng không còn, 2 má phanh nới lỏng ra chứ không kẹp vào đĩa nữa thì xe sẽ không bị hãm tốc.

Phanh đĩa đang là loại phanh được ưa chuộng và sử dụng nhiều hơn cả vì nó có nhiều ưu điểm. Như hiệu quả phanh cao, trải nghiệm lái xe tốt, ít (gần như không có) tình trạng lệch tâm hay trượt phanh, tản nhiệt nhanh, thoát nước tốt nhờ thiết kế hở tiện lợi.

Nhược điểm duy nhất của phanh đĩa là giá cả khi mua và khi sửa chữa. Nhưng hiện nay chi phí này cũng không còn quá cao, lại mang lại rất nhiều lợi ích nên phanh đĩa trở thành loại phanh xe phổ biến nhất trên thị trường, được mọi hãng xe ưa chuộng.

Chính sự phổ biến này mà các hãng xe đã không ngừng phát triển thêm các công nghệ phanh dựa trên hệ thống phanh đĩa như phanh ABS (chống bó cứng phanh), EBD (phân bố lực phanh điện tử), BA (hỗ trợ lực phanh khẩn cấp) … nhờ vậy mà sẽ ngày nay ngày càng trở nên hiện đại, an toàn.

Xem thêm nước làm mát ô tô

Những dấu hiệu nhận biết cần phải thay phanh

2 xe tông nhau và 2 người đang kiểm tra hậu quả

Phanh là bộ phận tác động trực tiếp tới an toàn của người lái xe, mỗi người tài xế đều sử dụng phanh xe rất nhiều trong suốt thời gian sử dụng. Vì vậy chắc hẳn bác tài nào cũng có một sự cảm nhận rất nhạy cảm với phanh, đây cũng chính là dấu hiệu tốt nhất để nhận biết tình trạng của phanh xe, đó là dựa vào cảm nhận khi sử dụng, thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khi phanh xe cũng nên tiến hành kiểm tra để xác định bệnh của xe. Ngoài ra, các dấu hiệu sau là tín hiệu rõ rệt để cảnh báo về việc phải thay phanh. Đó là:

Phanh xe ô tô kêu ken két

Tình trạng phanh bị kêu ken két có thể là vì má phanh bị bẩn, bị mòn, bị lỏng, bị đọng nước hoặc cũng có có thể là má phanh đã hư hỏng, cũ kỹ… khiến hệ thống ma sát hoạt động không đạt hiệu quả cao. Nghiêm trọng nhất là khi má phanh đã mòn, cũ, ăn sâu vào bên trong rotor sẽ dễ gây nứt vỡ các bộ phận này.

Vô lăng bị rung lắc khi phanh

Khi phanh xe mà xe ô tô bị giật chứng tỏ rotor/tang trống bị mất trọng tâm (không giữ được độ tròn lý tưởng của trống), rotor hoặc phần tang trống của phanh bị rỉ sét, nhiễm bẩn thậm chí là đã hư hỏng, bị nứt.

Chân phanh phải đạp sâu hơn bình thường

Nguyên nhân của tình trạng này là lượng dầu thanh thấp, có không khí thừa kẹt trong dầu phanh hoặc hệ thống thủy lực khiến áp suất truyền đi trong hệ thống của phanh không đạt được đúng hiệu suất mong muốn.

Ngoài ra, có một lỗi tương tự là khi đạp phanh các bác tài nhận thấy có một lực phản lại rất lớn. Thật ra luôn có một lực tác động lại khi chúng ta phanh xe, nhưng khi lực này lớn bất thường khiến bàn chân chúng ta bị dội lại thì có thể bầu trợ lực phanh đã gặp trục trặc, đường ống dẫn dầu bị tắc, xe bị bó phanh, lò xo hồi vị bị kẹt…

Phanh xe không ăn

Đây là lỗi quá nghiêm trọng và chắc chắn là hệ thống phanh của bạn đã gặp vấn đề. Khi phanh xe không ăn thì có rất nhiều lí do phát sinh ở bất kỳ một bộ phận nào đó trong toàn bộ hệ thống phanh của xe. Nhưng thường là do bầu trợ lực hư hỏng không hoạt động đã triệt tiêu hết lực tác động trên bàn đạp phanh thay vì dẫn truyền lực này đi vào các bước sau của hệ thống, hoặc do má phanh mòn, xy lanh bị lỗi.

Xe bị lệch qua một bên khi đạp phanh

Đây là một lỗi ít gặp và cũng khó cảm nhận được một chuyển động nhỏ như vậy của xe nên chỉ các bác tài nhiều kinh nghiệm mới có thể nhận ra. Nguyên nhân là vì kẹp phanh, xi lanh bị kẹt, rõ rỉ hoặc lót phanh bị nhiễm bẩn khiến cơ cấu tự điều chỉnh phanh bị lỗi, ảnh hưởng tới trục xe.

Đèn cảnh báo má phanh sáng

Đây là dấu hiệu dễ dàng nhận biết nhất cho các bác tài khi chúng ta có thể dễ dàng quan sát chỉ ngay trên bảng điều khiển của xe rồi lập tức tiến hành sửa chữa, bảo trì để đảm bảo độ an toàn cho mình. Tuy nhiên nếu không may đèn cảnh báo má phanh trên xe của bạn không có, hoặc hư hỏng bất ngờ nên không có cảnh báo thì cũng đừng quên bỏ túi các dấu hiệu nêu ngay ở trên nhé.

Ngoài ra, đôi khi đèn phanh phát sáng báo hiệu là do ta chưa nhả thắng tay, nhưng khi báo hiệu đèn ABS phát sáng thì ta buộc phải đến cơ sở bảo dưỡng gần nhất đề kiểm tra ngay vì đây chắc chắn là lỗi của hệ thống phanh.

Hướng dẫn cách thay má phanh

người thợ máy đang thay má phanh xe ô tô

Thay má phanh chính là một trong nhiều cách “chữa bệnh” cho hệ thống phanh của bạn khi phanh xe có vấn đề. Hiện nay có nhiều diễn đàn, blogger chia sẻ các kinh nghiệm tự thay má phanh xe tại nhà. Tuy nhiên, xét về yếu tố hiệu quả và an toàn thì chúng tôi sẽ khuyên bạn không nên làm điều này.

Thứ nhất, xét về hiệu quả, để có thể thay được má phanh tại nhà chúng ta cần phải trang bị những công cụ như nâng xe, đây rõ ràng đã là một vật dụng mà không phải ai cũng có ở nhà. Ngoài ra còn phải trang bị cần xiết lực, tuýp (một số nơi gọi là ống điếu) mở tắc kê, cờ lê mở cụm piston, cảo ép pistol… Không có các công cụ này thì sẽ không thể thực hiện, mà đầu tư trang bị các công cụ này thì tốn kém mà nhu cầu sử dụng không thường xuyên.

Ngoài ra, về hiệu suất, rõ ràng nếu bạn không rành về xe mà phải làm một công việc phức tạp như thay má phanh thì sẽ mất rất nhiều thời gian loay hoay, mày mò nên hiệu suất sẽ không cao, chậm chạp, thậm chí mất thời gian mà không đạt hiệu quả.

Thứ hai, nói về yếu tố an toàn, nếu không phải thợ sửa oto chuyên nghiệp thường không nắm rõ các tiêu chuẩn an toàn trong quá trình làm việc thì nó có thể gây nguy hiểm cho chính bạn, hoặc có thể làm hư xe, gãy ốc hoặc chức năng phanh không đạt hiệu quả an toàn. Ngoài ra các xe đều có các kết cấu riêng biệt, như các xe Châu Âu có các con mắt cảm biến nếu không biết có thể làm loạn cảm biến và dẫn đến xe không hoạt động được

Nếu bạn hoàn toàn tự tin về 2 yếu tố kể trên, khẳng định bản thẩn có thể tự thay má phanh xe oto tại nhà hoặc đơn giản là muốn mày mò tìm hiểu về công việc này thì quy trình và thao tác sẽ như sau:

  • Khi xe còn trên mặt đất, tiến hành nới lỏng các đai ốc, tắc kê của bánh xe. Vì khi xe tiếp đất sẽ có lực bám và ma sát giúp việc này dễ dàng hơn khi bánh xe đã được đôn lên cao hở với mặt đất.
  • Nâng xe lên độ cao cần thiết và cảm thấy thuận tiện nhất rồi tháo bánh xe.
  • Tháo cụm piston thắng để tháo má phanh. Lưu ý là nhiều bác tài khi tháo cụm pistol ra thường để nó treo lủng lẳng bằng ống dầu phanh thì sẽ rất nguy hiểm vì có thể làm hư hại ống dầu thắng. Cách tốt nhất là cố định nó bằng một loại dây khác, hoặc kê cụm pistol này lên một bề mặt gì đó.
  • Tháo má phanh và thay má phanh mới. Nếu là người mới, chưa quen xe hoặc còn bỡ ngỡ thì hãy ghi nhớ thật kỹ thứ tự lắp đặt má phanh, vị trí các phe cài để tránh khi lắp má phanh mới vào bị lắp lộn.
  • Ép pistol phanh. Vì má phanh mới có độ dày hơn má phanh cũ đã hao mòn nên pistol cũ cũng không lắp vào được. Khi đó bạn cần dùng cả piston và nén piston trở lại vị trí ban đầu sao cho có thể lắp pistol khớp với má phanh mới. Kinh nghiệm của các thợ sửa má phanh là cứ nén hết lực, hết tầm đến khi cứng tay không nén nổi nữa thì chắc chắn sẽ khớp.
  • Sau khi đã ép pistol phanh thì lắp bộ piston lại, lắp bánh xe lại, hạ nâng xe cho bánh chạm đất, rồi siết ốc, tắc kê.
  • Cuối cùng là tiến hành nhồi phanh, tức là đạp phanh xe cho hệ thống phanh hoạt động lại, dầu phanh được vận chuyển đến xuyên suốt hệ thống phanh thì phanh mới chính thức hoạt động như ý. Đây là bước quan trọng nhưng lại thường hay bị quên, nhất là những người không chuyên, và gây ra hậu quả không nhỏ. Vì phanh chưa được nhồi mà mang ra chạy ngay thì phanh sẽ không ăn, có thể gây ra tai nạn ngoài ý muốn.

Như đã nói từ đầu, thay má phanh chỉ là “chữa bệnh” cho xe, còn muốn “phòng bệnh” thì các bác tài cũng không thể bỏ qua các biện pháp bảo trì, bảo dưỡng, chăm sóc cho hệ thống phanh như vệ sinh phanh, kiểm tra định kỳ trong thời gian 2 tới 3 năm.

Lưu ý: Mỗi bộ phận trong hệ thống phanh lại có tuổi thọ khác nhau do hao mòn trong quá trình sử dụng nên con số 2 tới 3 năm cũng chỉ là tương đối cho cả hệ thống phanh. Cụ thể, dầu phanh cần thay sau 2 tới 3 năm (hoặc 30.000 – 50.000 km), má phanh cần kiểm tra sau 2 năm hoặc trung bình 13.000 – 28.000 km (nếu các bác tài nào sử dụng xe hay phanh nhiều thì thời gian này càng bị rút ngắn và giao thông Việt Nam cũng đòi hỏi phải phanh thường xuyên hơn); Bầu trợ lực và xy lanh phanh có thời gian sử dụng khá lâu dài, ít phải kiểm tra trừ khi phát hiện các lỗi trong quá trình sử dụng.

Khi nào cần thay má phanh xe ô tô

Như đã nói ở trên má phanh cần kiểm tra sau 2 năm hoặc 13.000 – 28.000 km trong điều kiện sử dụng xe thông thường. Tuy nhiên nếu dùng nhiều thì việc bào mòn sẽ diễn ra nhanh hơn thì cần phải thay sớm hơn. Khi đó chúng ta lại dựa vào các dấu hiệu như phanh xe bị kêu, phanh xe không ăn, xe bị rung lắc xê dịch khi phanh, tay lái bị rung khi phanh xe, đèn cảnh báo trên xe…

Lời kết

2 thợ hải triều đang thay lốp xe ô tô màu xám

Đảm bảo hệ thống phanh hoạt động hiệu quả cũng chính là đảm bảo an toàn cho người ngồi trong xe, cũng như tiết kiệm chi phí, tránh các khoản sửa chữa đắt đỏ khi xe đã hư hỏng nặng trong thời gian dài. Tuy nhiên công việc thay má phanh lại không dễ dàng để tự thay ở nhà, vì vậy hãy trang bị kiến thức về chăm sóc hệ thống phanh cũng như chọn lựa được một điểm chăm sóc, bảo dưỡng xe uy tín, chất lượng.

Lốp xe Hải Triều chi nhánh Nguyễn Văn Linh không chỉ là một nơi cung cấp lốp xe chất lượng, đa dạng mà còn có cả dịch vụ sửa chữa kèm thay má phanh cho xe oto. Thương hiệu Hải Triều từ lâu đã là điểm đến được các bác tài tin tưởng chọn lựa nhờ cơ sở hạ tầng rộng rãi, công suất phục vụ cao lên đến 25 xe cùng một thời điểm giúp các bác tài không phải chờ đợi. Ngoài ra còn có đội ngũ chuyên viên, kĩ thuật chuyên nghiệp, tận tâm không chỉ chăm sóc xe theo các dịch vụ sẵn có mà còn có những lời tư vấn, hướng dẫn cho khách hàng.  Kết hợp với các thiết bị, công nghệ hiện đại, nhiều mặt hàng, phụ gia, phụ kiện… đa dạng và phong phú phục vụ cho ngành xe oto chứ không chỉ dừng lại ở mảng lốp xe. Đến với Hải Triều chính là để trải nghiệm dịch vụ chất lượng nhất để chiếc xe luôn an toàn, tiện nghi, thoải mái trên mọi km đồng hành cùng các bác tài.

Xem thêm các chương trình khuyến mãi ở Hải Triều tại đây